Kazus Policji cd.

Celem ostatniego artykułu na blogu,  na temat udostępniania danych osobowych było wskazanie na pewne sytuacje, gdy różne podmioty są zobowiązane do udostępnienia danych osobowych, jeśli jest ku temu odpowiednia podstawa prawna.

Podstawą dla udostępniania danych osobowych Policji są przepisy ustawy o Policji i przepisy wykonawcze. Oznacza to, że Policja uprawniona jest do pozyskiwania i przetwarzania danych w związku z prowadzonymi czynnościami a podmioty, do których zwraca się o udostępnienie takich danych powinny dane udostępnić.

Na tle jednak tego artykułu wywiązała się na blogu dyskusja o przetwarzaniu  danych osobowych przez Policję przy wykonywaniu przez nią czynności operacyjno-rozpoznawczych, dochodzeniowo- -śledczych i administracyjno-porządkowych. W celu realizacji tych zadań Policja może przetwarzać dane osobowe w rozumieniu ustawy o ochronie danych osobowych również bez wiedzy i zgody osoby, której dane dotyczą.

Czy to oznacza, że przepisy o ochronie danych osobowych Policji nie dotyczą.

Przepisy ustawy o Policji dają jej umocowanie do przetwarzania danych osobowych ale także nakładają na funkcjonariuszy Policji obowiązek respektowania godności ludzkiej i ochrony praw człowieka. Przepis ten stanowi rozwinięcie ogólnej normy konstytucyjnej, zgodnie z którą godność człowieka stanowiąca źródło jego wolności i praw jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.

Okazuje się jednak, że przetwarzanie danych podczas wykonywania czynności przez policję nie zawsze zgodne jest z zasadami konstytucji czy nakazami prawa. Dotyczy to na przykład sytuacji, gdy osoby składające zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa w tym samym czasie, w tym samym miejscu znajdują się w warunkach, które nie zapewniają poszanowania wymienionych wyżej praw.

Przykładem są sytuacje, w których ramię w ramię jedna osoba wyjaśnia okoliczności kradzieży samochodu a inna szczegóły przemocy w rodzinie nie mogą mieć miejsca. Innym przykładem jest sytuacja, gdy funkcjonariusze Policji podczas wykonywania czynności służbowych w celu ustalenia tożsamości osoby legitymowanej głośno wymieniaj dane osobowe osoby legitymowanej, co powoduje, i  osoby postronne przebywające w pobliżu mają możliwość zapoznania si z tymi danymi.

 Prawo do przetwarzania danych osobowych przyznane podmiotom przez ustawy nie oznacza, że w zakresie respektowania prawa osób, których dane dotyczą istnieją dla tych podmiotów wyłączenia.

Wszystkie podmioty uprawnione do przetwarzania danych osobowych mają obowiązek przetwarzania tych danych z poszanowaniem praw człowieka tj. godności ludzkiej oraz prawa do prywatności oraz chronić dane o osobie przed nieuprawnionym dostępem osób nieupoważnionych.

Na koniec warto wspomnieć, że GIODO oficjalnie występował do Komendanta Głównego Policji sygnalizując mu  naruszenia w wykonywaniu czynności przez funkcjonariuszy Policji w zakresie wyżej opisanym.

Udostępnianie danych osobowych Policji

Udostępnianie danych osobowych jest instytucją, której stosowanie przysparza niemało trudności. Udostępnianie to rodzaj przetwarzania danych osobowych i jako czynność przetwarzania musi być zgodna z przepisami o ochronie danych osobowych.

Dla zgodności przetwarzania a więc również udostępniania danych osobowych niezbędna jest podstawa prawna. Ustawa o ochronie danych osobowych wymienia podstawy przetwarzania dla danych zwykłych oraz danych wrażliwych.

W praktyce bywa często, że do różnych podmiotów tak publicznych jak i prywatnych zwraca się Policja o udostępnienie jej danych osobowych np. do Spółdzielni mieszkaniowej o udostępnienie danych osobowych członków Spółdzielni, do firmy prywatnej o udostępnienie danych osobowych pracownika firmy.

Jak wiadomo spółdzielnia mieszkaniowa jest administratorem danych osobowych swoich członków, tak samo firma jako pracodawca jest administratorem danych osobowych swoich pracowników.

Oba podmioty tak spółdzielnia jak i firma prywatna obowiązane są do zapewnienia ochrony przetwarzanych danych osobowych w szczególności zabezpieczenia danych przed ich udostępnianiem osobom nieupoważnionym.

Czy dane, których żąda Policja powinny być jej udostępnione i jak prawidłowo powinny zachować się podmioty, do których organ ścigania zwraca się z żądaniem udostępnienia określonych danych.

Przetwarzanie a więc również udostępnianie danych osobowych jest dopuszczalne min. w przypadku, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisy prawa. Czy istnieje więc przepis, z którego wynika obowiązek udostępniania danych osobowych Policji.

Policja na podstawie ustawy o Policji może pobierać, przetwarzać i wykorzystywać w celach wykrywczych i identyfikacyjnych informacje, w tym dane osobowe o:

 osobach podejrzanych o popełnienie przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, nieletnich dopuszczających się czynów zabronionych przez ustawę jako przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego, osobach o nieustalonej tożsamości lub usiłujących ukryć swą tożsamość oraz o osobach poszukiwanych, także bez ich wiedzy i zgody, a w szczególności dane wrażliwe.

Przetwarzanie danych osobowych przez policję realizowane  zgodnie z ustawą o Policji oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniem, znajduje  oparcie także w przepisach ustawy o ochronie danych osobowych.  Jak zostało to napisane na wstępie przepisy ustawy o ochronie danych osobowych dopuszczają przetwarzanie danych osobowych w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa.